Avrupa Birliği Tasarımı

Kimler Başvurabilir?
Avrupa Birliği tasarımına ilişkin tüzük bağımsız bir şekilde uygulama alanına sahiptir. Bu başvuruyu gerçekleştirebilmek için AB üyesi ülkelerin vatandaşı olmak veya bu ülkelerden birinde bir ikametgahın bulunması şartı yoktur. Bu sebeple Türk vatandaşları da AB tasarım başvurusunda bulunabilirler. Tüzük m.77′ ye göre AB üyesi ülkelerin vatandaşı olmayan yahut bu ülkelerde ikametgahı bulunmayanlar ya da ticari merkezleri veya ticari müesseseleri bulunmayanlar, EUIPO nezdindeki işlemleri yetkili Tasarım vekili vasıtası ile yürütebilirler. Kısacası AB Tasarım belgesi almak için Türkiye’den başvuru yapılması mümkündür. Bu başvurunun yapılması için yerel bir başvuru ya da tescile de ihtiyaç duyulmamaktadır. Fakat başvuru dışındaki tüm işlemler yetkili Tasarım vekili aracılığı ile yürütülecektir. Bununla birlikte AB üyesi ülkelerden birinde ikametgahı yahut ticari veya sınai işletmesi olanlar için böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır.

 
Aranan Nitelikler
Tüzük m.5 ve m.6 uyarınca ister tescilli isterse tescilsiz olsun AB tasarımının koruma kapsamına girebilmesi için tasarımın novelty (yenilik vasfı) ve individual character (ayırt edici nitelik) taşıması gerekir. Kural olarak tüm dünyada yeni olması (mutlak yenilik) kabul ediliyor olsa da bu ilke sınırlandırılmıştır. Daha önce AB içinde kamuya sunulmamış tasarımlar için başvuruda bulunulabilir. AB’de tasarımın ait olduğu sektörde faaliyet gösterenler tarafından ulaşılabilecek bir yerde kamuya sunulmuş tasarımlar da yenilik vasfını kaybetmiş sayılacaktır. Örneğin Türkiye’de kamuya sunulmuş bir tasarım için AB tasarımı alınamayacaktır.

 
Ülkesel tasarımlarda olduğu gibi AB tasarımı da Paris Anlaşması m.4 uyarınca 6 aylık rüçhan (öncelik) hakkından yararlanma imkanına sahiptirler.

 
Diğer fikri haklar gibi tasarım hakkı da hakların tüketilmesi (exhaustion of rights) ilkesine tabidir. Bu ilke uyarınca hak sahibi, tasarım konusu olan ürünün AB ülkelerinin herhangi birinde piyasaya sürülmesinden sonra tasarım sahibi hakkını öne sürerek ürünün diğer üye ülkelere ithal edilmesine engel olamaz.
Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği kararı bulunmasına rağmen tasarım hakkı ve diğer fikri haklar Türkiye için tükenmemektedir. Kısacası, hak sahibi AB içinde serbestçe dolaşan ürünün Türkiye’ye ithal edilmesini önleyebilecektir. Tüzük madde 96 ile tasarımlar için çoklu koruma getirilmiştir. Aynı zamanda ulusal mevzuatlara göre de korunabilecektir.
 
Başvuru
AB tasarımı elde edilebilmesi için, İspanya’nın Alicante şehrinde bulunan European Union Intellectual Property Office nezdinde başvuru yapılması gerekmektedir. EUIPO 01. 01.2003 tarihinden itibaren topluluk tasarımı tescil başvurularını kabul etmeye başlamıştır.
 
Çoklu Başvuru
Multiple application, yani çoklu başvuru aynı sınıfa ait ürünlerin tasarımlar için 1968 Locarno Anlaşması uyarınca mümkündür. Tüzük m.37’e göre bazı tasarımlar için çoklu başvuruda bulunmak için aynı sınıftaki ürünlerden olma şartı yoktur, örneğin süslemelerde.
 
Başvurular EUIPO’da itiraz olmadığı sürece sadece formal examination denilen şekli incelemeye tabi tutulur. İtiraz vukuunda ise substantive examination denilen esas bakımından da inceleme yapılır. EUIPO kararlarına karşı yine kendi bünyesinde itiraz yahut temyiz başvurunda bulunulabilir. EUIPO’nun Temyiz kurulunun kararları aleyhine Avrupa Adalet Divanı (European Court of Justice)’nda dava açılabilir.
 
“EU design” Başvurusunun Avantajları 
Avrupa Birliği Tasarım Başvurusunun Ulusal Tasarım Başvurularına Nazaran Avantajları şöyle sıralanabilir:

  1. Daha az sayıda formalite ve tek set halindeki basit formlar sayesinde tescil işleminin daha kolay olması,
  2. Tüm Avrupa Birliği üye ülkelerinde tek tip karakter,
  3. Şu an için 11 resmi Avrupa Birliği dilinden birinde, bir tek işlemin yürütülmesi,