Faydalı Model

Faydalı Model koruması, Türkiye’de ve dünyada (1) yeni olan ve (2) sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine belirli bir süre (10 yıl) , bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır.
 
Patent başvurularında geçerli olan tüm kurallar faydalı model başvurularında da geçerlidir. Patent başvuruları ile faydalı model başvurularını birbirinden ayıran özellikler kısaca ;

     

  1. Faydalı Model başvurularının, patent başvurularının aksine başvuru sahibi ya da üçüncü bir kişi özellikle talep etmediği sürece “tekniğin bilinen durumu” ile ilgili ARAŞTIRMA’ya ya da ESAS İNCELEME’ye tabi tutulmaması (bu nedenle patent başvurularını aksine oldukça kısa süre (12-15 ay) içerisinde sonuçlanmakta ve tescil aşamasına kadar doğan masraflar, patent başvurusu halinde karşılaşılan masraflardan daha az olmaktadır),
  2. Koruma süresinin 10 yıl olması,
  3. Yeni geliştirilen yöntemler için faydalı model başvurusunda bulunulamaması,
  4. Patent başvurularında aranan “buluş basamağı” şartının faydalı model başvurularında aranmaması, sayılabilir.

Bir buluşun faydalı model belgesi verilerek korunabilmesi için taşıması gereken nitelikler:
 

a- Yenilik: Faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak ya da bir başka yolla açıklanmış veya ülke çapında kullanılmış ise, yeni değildir. Faydalı model belgesi başvurusu tarihinden önce, Türkiye’de yapılmış olan patent ya da faydalı model belgesi başvuruları, faydalı model belgesi başvurusu tarihinden sonra yayınlanmış olsalar dahi, başvuru konusu buluşun yeniliğini ortadan kaldırır.
 
b- Sanayiye Uygulanabilir Olma: Buluş, tarım dahil, sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir ya da kullanılabilir nitelikte ise, sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir.
 
Faydalı modelden doğan hakkın kapsamı: Faydalı model hakkı sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrım yapmaksızın faydalı model hakkından yararlanır.
 
Faydalı model sahibinin, üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak faydalı model konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulmasını önleme hakkı vardır.
 
Faydalı Model İsteme Hakkı : Faydalı model isteme hakkı, buluşu yapana veya onun haleflerine ait olup, başkalarına devri mümkündür. Buluş birden çok kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmişse, faydalı model isteme hakkı, taraflar başka türlü kararlaştırmamışsa, bunlara müştereken ait olur. Aynı buluş birbirinden bağımsız birden çok kişi tarafından aynı zamanda gerçekleştirilmişse, faydalı model isteme hakkı, daha önce başvuru yapana veya diğerine göre rüçhan hakkı olana aittir. Faydalı model almak için ilk başvuran kişi, aksi sabit oluncaya kadar faydalı model isteme hakkının sahibidir.
 
Türk Patent Enstitüsü’ne yapılacak faydalı model başvurusu için gerekli bilgi ve belgeler aşağıda sunulmuştur:

  1.  Başvuru sahibi veya sahipleri ile ilgili bilgiler (Adı,soyadı,uyruğu, posta kodu, telefon numarası, fax numarası, ülkesi)
  2.  Rüçhan hakkı talep ediliyorsa,ilk başvuruya ait bilgiler (Rüçhan ülkesi,tarihi ve numarası)
  3.  Buluş sahibi ile ilgili bilgiler (Adı,soyadı,uyruğu,adresi)
  4.  Buluş başlığı : Buluşu kısa bir şekilde tanımlar ve marka niteliğindeki terimleri kapsamaz . Tercihen 2-7 sözcükten oluşur.
  5.  Tarifname : Buluş konusunu en iyi şekilde eksiksiz olarak açıklayan bir metin olmalıdır. Buluşun uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte açık ve yeterli yazılır. Buluşun ilgili olduğu teknik konuyu belirler. Buluşun anlaşılması için benzerleri ayrıntılı olarak verilir ve korunması istenen yeni buluş ile diğerlerinin farklarını karşılaştırma yapmayı sağlayacak şekilde açıklanır.
    • Buluşun çözümünü amaçladığı teknik problemler: Buluşun hangi teknik problemleri çözümünü amaçladığı açıklanır.
    • Resimlerin açıklanması: Var ise resimlerin her birinin kısa tanımı yapılır, resimlerde yer alan parçaların tümünün numaraları ve tanımları açıklanır.
    • Buluşun açıklaması: Var ise resimlerden yararlanarak buluş açıklanır. Bu kısımda buluş hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ayrıntılı olarak açıklanır. Buluşun getirdiği yenilik ve avantajlar ifade edilir ve konu hakkında bilgili bir kişi tarafından buluşun uygunlanması mümkün hale gelecek şekilde tüm ayrıntılara yer verilir.
    • Buluşun sanayiye uygulanma biçimi hakkında bilgi verilir.
  6. Patentle korunması istenilen buluşun unsur veya unsurlarını kapsayan istem veya istemler: Başvuru bir veya birden fazla istemi içerebilir. İstemler buluşun özü göz önünde tutularak buluş özelliklerini ve ayrıntılı belirtecek sayıda yazılır.
  7. Tarifnamede, istem veya istemlerde atıf yapılan resimler:Buluş konusu makine, cihaz, ürün veya yöntemin tarifnamede açıklanması resimleri gerektiriyorsa, resimler aşağıda belirtildiği şekilde düzenlenir.
    • Akış şemaları ve diyagramlar resim olarak kabul edilir.
    • Resimler yazılı kısım içermez, istisnai olarak ve kaçınılmaz olduğunda su, buhar, açık, kapalı, AB kesiti gibi tek bir sözcük yada sözcükler; elektrik devreleri ve blok şemaları ya da akış şeması diyagramları durumunda da anlaşılmayı sağlamak açısından gerekli olan birkaç sözcük içerebilir.
    • Şekiller ile önemli kısım ve parçalar tarifnamede anlatım sırasın göre numaralandırılır.
    • Resimler, sabit siyah, yeterince yoğun ve koyu, muntazam biçimde yapılır ve renk kullanılmaz. Aynı resim sayfası birkaç şekil içerebilir.
  8. Sadece teknik bilgi verme amacına hizmet eder. Tarifname, talepler ve eğer varsa resimlerde bulunan özelliklerin özüdür. Buluşu en iyi karakterize eden bölümdür.